پروفسور "لطفی زاده" که در جهان علم به پروفسور زاده مشهور است در سال 1921 در شهر باکو در جمهوری آذربایجان به دنیا آمد. مادرش یک پزشک روس و پدرش یک ژورنالیست ایرانی بود که در آن زمان به دلایل شغلی در باکو بسر میبرد.
او در سن 10 سالگی همزمان با حکومت دیکتاتوری استالین در اتحاد جماهیر شوروی سابق و در اثر شیوع قحطی و گرسنگی سراسری در سال 1931، به همراه خانواده مجبور به مراجعت به خانه پدری‌اش ایران شد و در شهر تهران زندگی جدیدی را شروع کرد. لطفی زاده در کالج البرز تهران (دبیرستان فعلی البرز) تحصیلات متوسطه را به پایان رساند و در امتحانات کنکور سراسری، مقام دوم را کسب کرد. او در سال 1942 رشته برق و الکترونیک دانشگاه تهران را با موفقیت به پایان رساند و در طی جنگ دوم جهانی برای ادامه تحصیلات به آمریکا رفت و دوره فوق لیسانس مهندسی برق را در انستیتو تکنولوژی ماساچوست MIT واقع در شهر بوستون طی نمود. پس از آن دانشگاه کلمبیا در نیویورک را انتخاب کرد و سرانجام در سال 1949 موفق به دریافت درجه دکترای خود از این دانشگاه شد.
به گزارش آذربایجان، پرفسور لطفی زاده تحقیقات خود را در رشته تئوری سیستم از دانشگاه کلمبیا آغاز نمود. در سال 1956، از وی به عنوان دانشمند دعوت شد تا در انستیتوی مطالعات پیشرفته در دانشگاه پرینستون واقع در نیوجرسی به تدریس و تحقیق بپردازد. علاوه بر آن پرفسور لطفی زاده مشاغل علمی افتخاری متعددی را قبول کرده است که از میان آنها میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
استاد افتخاری رشته مهندسی برق دانشگاه پلی تکنیک ماساچوست MIT در سال 1968
دانشمند و محقق ممتاز آزمایشگاه تحقیقاتی شرکت ای بی ام IBM در کالیفرنیا در سالهای 1977، 1973و 1968
دانشمند مدعو در مرکز مطالعات زبان و اطلاعات دانشگاه استنفورد کالیفرنیا در فاصله سالهای 1978-1988.
در سال 1959، پرفسور لطفی زاده کار تمام وقت خود را با سمت استادی در دانشکده مهندسی برق دانشگاه کالیفرنیا در برکلی شروع کرد. در فاصله سالهای 1968ـ1963، وی ریاست دانشکده مهندسی برق دانشگاه کالیفرنیا در برکلی را عهده دار بود. اگر چه پرفسور لطفی زاده در سال 1991 بازنشسته شد، ولی همچنان فعالیتهای علمی ایشان در دانشگاه کالیفرنیا ادامه دارد و به صورت مستمر در کنفرانسها، سمینارها در شهرهای مختلف جهان شرکت کرده و سخنرانی میکنند (پروفسور زاده در 2 اکتبر 2002 در جمع کانون مهندسین تورنتو هم شرکت و سخنرانی کردند). در حال حاضر پرفسور لطفی زاده به عنوان استاد ممتاز مهندسی برق، مدیریت مرکز نرم افزار کامپیوتری دانشگاه برکلی را عهده دار است. این مرکز بیش از 2000 نفر عضو دارد و 100 موسسه علمی به آن وابسته هستند. تا سال 1965، تحقیقات پرفسور لطفی زاده عموماً در زمینه تئوری سیستم ها و تجزیه و تحلیل تئوری تصمیمات بود. در آن سال، وی تئوری و منطق فازی Fuzzy Logic را پایه گذاری کرد و سپس در زمینه کاربردهای این تئوری در هوش مصنوعی، زبان شناسی، منطق، تئوری تصمیمات، تئوری کنترل، سیستمهای خبره و شبکه های اعصاب به تحقیقات گسترده‌ای پرداخت. در حال حاضر حاصل تحقیقات پرفسور لطفی زاده در زمینه منطق فازی در بخشهای گوناگون طراحی نرم‌افزار و سخت افزار و محاسبات کامپیوتری بر مبنای کلمات، تئوری شعور کامپیوتر در درک زبان طبیعی و صنایع سبک و سنگین مورد استفاده است.
پرفسور لطفی زاده به عنوان کاشف و مبتکر منطق فازی شهرت جهانی دارد. وی طی یک مقاله علمی کلاسیک که در سال 1965 به چاپ رسید مفهوم مجموعه فازی که اساس تئوری تجزیه و تحلیل سیستمهای پیچیده است را بر اساس زبان طبیعی معرفی کرد. پس از معرفی تئوری فازی، بیش از 15000 مقاله علمی توسط دانشمندان جهان درباره منطق فازی و کاربردهای گسترده آن در نشریات علمی منتشر شد و در حدود 3000 درخواست ثبت اختراع در این زمینه در کشورهای مختلف جهان به عمل آمد. در سال مالی 1992ـ1991، کمپانی ماتسوشیتا، بخش وسایل الکترونیکی و تجهیزات هوانوردی پاناسونیک ژاپن به تنهایی توانست وسائل، تجهیزات و سیستمهای الکتریکی و الکترونیکی به ارزش یک میلیارد دلار به فروش برساند که در آنها از منطق فازی استفاده شده بود. در حال حاضر 12 ژورنال علمی دنیا که در عناوین آنها کلمه "فازی" دیده میشود به چاپ میرسد. تنها در کشور ژاپن بیش از 2000 مهندس و دانشمند در رشته منطق فازی به تحقیقات علمی و صنعتی مشغول هستند. پرفسور لطفی زاده عضو ارشد انستیتوی مهندسی برق و الکترونیک آمریکا، عضو ارشد بنیاد گوگن هایم Gugenheim، عضو ارشد آکادمی ملی مهندسی آمریکا، عضو ارشد کنگره جهانی Cybernetics ، عضو آکادمی علوم روسیه، عضو افتخاری انجمن مطالعات Cybernetics اتریش، عضو ارشد اتحادیه بین المللی سیستم های فازی و عضو ارشد چندین انجمن و موسسه علمی دیگر است.
پرفسور لطفی زاده موفق به دریافت 9 مدال علمی گردیده است که از این تعداد پنج مدال به مناسبتهای گوناگون توسط انستیتوی مهندسی برق و الکترونیک آمریکا و چهار مدال دیگر توسط انستیتوی مهندسی مکانیک آمریکا، انجمن علوم مهندسی آمریکا، آکادمی علوم جمهوری چک و انجمن بین المللی سیستمهای هوشمند به وی اهدا شده است. به علاوه پرفسور لطفی زاده 14 جایزه علمی دریافت نموده که از آن جمله میتوان به جایزه اهدایی بنیاد معروف هوندای ژاپن اشاره نمود.
دانشگاههای متعدد جهان با اهدای دکترای افتخاری به پرفسور لطفی زاده از خدمات علمی وی بویژه ابداع منطق فازی که علوم و مهندسی کامپیوتر و تئوری سیستمها را دگرگون کرده است، قدردانی نموده اند. این دانشگاه ها عبارتند از:
دانشگاه تولوز فرانسه، دانشگاه تورنتو کانادا، دانشگاه ایالتی نیویورک، دانشگاه دورتموند Dortmund آلمان، دانشگاه اوویدو اسپانیا، دانشگاه لیک هد Leakhead کانادا، دانشگاه گرانادا اسپانیا، دانشگاه لویزویل Lousiville آمریکا، دانشگاه باکو جمهوری آذربایجان، دانشگاه گلیویس Gliwice لهستان، دانشگاه اوستراوا Ostrava جمهوری چک، دانشگاه فلوریدای مرکزی آمریکا، دانشگاه هامبورگ آلمان و دانشگاه پاریس فرانسه.
پرفسور لطفی زاده عضو هیئت مشورتی مرکز فازی آلمان، عضو هیئت مشورتی مرکز تحقیقات فازی دانشگاه تگزاس، عضو کمیته مشورتی مرکز آموزش و تحقیقات سیستمهای فازی و هوش مصنوعی رومانی، عضو هیئت مشورتی موسسه بین المللی مطالعات سیستمها، عضو هیئت مدیره انجمن بین المللی شبکههای اعصاب، رئیس افتخاری اتحادیه سیستمهای فازی بیومدیکال ژاپن، رئیس افتخاری اتحادیه منطق و تکنولوژی فازی اسپانیا، عضو هیئت مشورتی انستیتوی ملی انفورماتیک توکیو و عضو هیئت مدیره انستیتوی سیستمهای هوشمند ایلی نوی آمریکا است.
پروفسور لطفی زاده به طور رسمی از سال 1991 بازنشسته شده و مقیم سانفرانسیسکو است. او به هنگام فراغت به سرگرمی محبوبش عکاسی میپردازد. سرگرمی دیگر لطفی زاده موسیقی است. او در اتاق نشیمن خود بیست و هشت بلندگوی حساس نصب کرده تا به موسیقی کلاسیک با کیفیت بهتری گوش کند.
پروفسور لطفی زاده دارای بیست و سه درجه دکترای افتخاری از دانشگاههای معتبر جهان است، بیش از 200 مقاله علمی را به تنهایی به نگارش در آورده و در حال حاضر عضو هیئت تحریریه بیش از 50 مجله علمی دنیا میباشد.

منطق فازی
پروفسور لطفی زاده در سال 1962 برای اولین بار در ژورنال مهندسی واژه Fuzzy Logic را مورد استفاده قرار داد. بر اساس نظریه او کلمات درست و نادرست (مشابه بله و خیر) واژه‌های چندان مناسبی برای ماشین و کامپیوتر که از صفر و یک استفاده میکنند نیستند و به جای آنها باید از عبارت درجه درستی استفاده کرد. به عبارت دیگر منطق کلاسیک ارسطویی که بر مبنای صحیح و غلط بودن قضایا شکل میگیرد باید با نظریه احتمالات تکمیل شود و منطق کاملتری موسوم به منطق فازی را که ماشین قادر به تشخیص آن باشد شکل دهد. مراکز علمی و صنعتی ژاپن با تشکیل اتحادیه بین‌المللی سیستمهای فازی و برگزاری کنفرانسهای متعدد درباره منطق فازی و استفاده از نتایج آن در صنعت توانستند محصولات فازی نظیر پنکه، دوربین عکاسی و ویدئو، ماشین لباسشوئی، یخچال، سیستمهای تهویه مطبوع و گرم و خنک کننده، جاروی برقی و سایر محصولات الکترونیکی و الکتریکی را بر اساس منطق فازی به مرحله تولید برسانند. به طور مثال در محصولات جدید ماشینهای لباسشوئی که سیستم کنترل اتوماتیک فازی نصب شده، ماشین میتواند ضمن برآورد مقدار و تشخیص جنس لباسها میزان تمیزی و چرکی آنها را حدس زده و بر اساس یافته‌های خود حرارت آب، مقدار آن و نیز سرعت چرخش ماشین را تعیین کند.
ابداع روش پروفسور لطفی منطق دوگانه بین قضایای ارسطویی را از شاید به حتماً و بالعکس دگرگون کرد. سایت دانشکده کامپیوتر دانشگاه باپتیست هنگ کنگ در مقاله‌ای پس از اهدای دکترای افتخاری به پروفسور لطفی در تشریح تئوری فازی مینویسد: او توانست بین بله و خیر منطق شاید را که تا سال 1970 ماشین و کامپیوتر از تشخیص آن عاجز بود ارائه کند. در آن سایت برای روشن شدن تئوریهای منطقی به قضیه فلسفی رسیدن از کل به جزء که "همه انسانها فانی هستند؛ سقراط انسان است، پس سقراط هم فانی است" اشاره میشود.
در توضیح بیشتر منطق فازی باید اضافه شود که مفاهیم غیر دقیق (شایدها) بسیاری در پیرامون ما وجود دارند که آنها را به صورت روزمره در قالب عبارتهای مختلف بیان میکنیم . در جمله هوا خوب است هیچ کمیتی برای خوب بودن هوا مطرح نمیشود تا اندازه خوبی آن مشخص شود و برداشت انسان از هوای خوب در یک حس کیفی باقی میماند. در واقع مغز انسان با در نظر گرفتن عوامل مختلف و بر اساس تفکر استنتاجی و نه استدلالی جملات را تعریف و ارزش گذاری میکند که مدل سازی آنها به زبان و فرمولهای ریاضی اگر غیر ممکن نباشد کاری بسیار پیچیده خواهد بود. منطق فازی تکنولوژی جدیدی است که برای پردازش وقایع غیر قطعی ارائه شده و دقیقاً آن چه را که در طبیعت و زندگی روزمره با آن در ارتباط هستیم به طریق منطقی و ریاضی انجام میدهد. منطق فازی در مقابل منطق بایناری یا منطق Boolean قرار دارد و برای طراحی سیستمهای خبرهExpert System به کار میرود. سیستمهای خبره توانایی شبیه سازی قوانین جهان را دارند و در حال حاضر در کنترل خودکار ترافیک، سیستم ترمز ABS اتومبیلها، ماشینهای صنعتی هوشمند، سیستمهای تشخیص هویت از روی اثر انگشت یا تصویر مردمک چشم و حتی غلط یاب تایپی در نرم افزارهای نگارشی مانند MS-Word استفاده شده و به این ترتیب نارسایی منطق صفر و یک برای شبیه سازی جهان واقعی با منطق فازی کاملاً حل میشود.
اگر چه به کاربرد منطق فازی روز به روز افزوده شده و انسانها از آن در رسیدن به آسایش و راحتی خود استفاده میکنند، اما پرفسور لطفی زاده اعتقاد دارد منطق فازی اکسیر و نوشدارو نیست زیرا توانایی انسان بیش از سیستمهای منطقی و کامپیوتری است و آنها با هم قابل مقایسه نیستند.